Muziek en literatuur kaderen de chaos van het leven in

BAARN In de rubriek ‘Muziekluik’ wil altvioliste en auteur Ewa Maria Wagner graag veelzijdig over Baarn vertellen in de context van muziek: over natuur, mensen, plekken, gebeurtenissen, concerten, gebouwen en over geschiedenis of toekomst - alles in betrekking tot Baarn. Ditmaal een gesprek met Liesbeth van Dongen.

Door Ewa Maria Wagner

Toen Liesbeth van Dongen voor het eerst van het initiatief Nieuw Talent Orkest Baarn hoorde was ze meteen enthousiast. Ze had nooit een instrument gespeeld maar als muziekbewonderaar leek het haar enig samen muziek te maken en een keer achter de schermen te snuffelen. Klarinet was haar keuze omdat ze er al de eerste keer een mooi geluid uit kon halen. Het muziekavontuur mocht beginnen!

Twee maanden geleden ontmoette ik Liesbeth in de Laanstraat, ze had met enthousiasme over haar muziekplannen verteld. Wat vond ik haar dapper! Nu, na verloop van tijd, was ik nieuwsgierig hoe het met het muziekspelen ging, ik zocht haar thuis op. Het was een koude namiddag maar de warme pastelkleuren, de witte houten planken op de muren, de lampjes en de vele kussens op de bank deden me aan een landhuis in de Provence denken. 

Dat lijkt geen toeval want Liesbeth is gek op Frankrijk, als kind ging ze ieder jaar met haar ouders en zussen naar een Franse camping en als jonge meid was ze au-pair in Parijs waar ze een taalcursus op het Institut Catholique de Paris volgde. Sindsdien heeft ze de taal nooit losgelaten. Bij een kopje kruidenthee en een lekker citroenkoekje – rechtstreeks uit Frankrijk – zaten we gezellig te praten terwijl op de achtergrond een celloconcert van Schumann te horen was.

Hoe gaat het in het Nieuw Talent Orkest?

,,Tijdens de eerste, nog informatieve bijeenkomst in het gebouw van Crescendo, ontdekte ik al wat bekende medespelers, dat voelde goed. De musici van Crescendo vertelden ons hoe we aan de slag konden gaan. Het concept is landelijk, het komt uit Friesland en heet in het Fries Nij Talint Orkest. Iedereen mag meedoen, je hoeft er geen noten voor te kunnen lezen en je mag fouten maken. Het gaat om het plezier van het musiceren, je zit naast iemand van Crescendo en probeert mee te komen. Ik heb nooit geloofd dat ik het kon maar soms ontdek je je talent pas als je het probeert en zo daagde ik me uit om klarinet te leren spelen.”

Doe je het vaker: iets nieuws leren?

,,Ja, al van kinds af aan ben ik weetgierig. Het lezen heb ik heel jong ontdekt, wat vond ik dat heerlijk in een andere wereld terecht te komen, met een personage mee te kijken, mee te leven. Lezen heeft mijn nieuwsgierigheid geprikkeld. Ik kan me nog Wiplala van Annie M.G. Schmidt herinneren, ik lees nog steeds gretig van alles en nog wat maar Virginia Woolf en Marguerite Yourcenar zijn schrijvers die me zeer lief zijn.”

Waarom?

,,Om de chaos van het leven te begrijpen. Dat doet muziek soms ook met me. Boeken kaderen emoties die ieder van ons heeft maar waar we niet over praten. Woolf en Yourcenar maken de onzichtbare wereld voor me toegankelijk, een wereld waarin ik me herken. Toen ik zes jaar was bewoog ik tijdens het lezen altijd mijn lippen en las half fluisterend. Mijn zussen, ik heb er drie, plaagden me toen en noemden me een ‘leesmachine’, haha, soms hoor ik ze dat nu ook nog zeggen.”

Ben je vanwege je leesgedrag bibliothecaris geworden?

,,Ik denk het, boeken en mensen zijn nog steeds mijn passie. Helaas bestaat er tegenwoordig geen specifieke bibliothecaris opleiding, ik had nog het geluk op de Bibliotheek Academie in Groningen te studeren. Mijn eerste baan kreeg ik in Haren. Maar al in 1992, toen ik mijn vaste aanstelling in de bieb hier kreeg, verhuisde ik naar dit huis in Baarn. Zo heerlijk, op een steenworp van mijn werk, ik wil hier nooit meer weg. Toen mijn man nog leefde, voelde het huis soms klein maar nog steeds knus. Helaas is hij in 2016 overleden, sindsdien woon ik hier alleen. De ruime achtertuin is een genot, gedurende de dag kan je er altijd ergens van een zonnige plek genieten, zo mooi.”

Werk je nog steeds?

,,Nee hoor, ik ben sinds 2018 met pensioen. Twee maanden heb ik thuisgezeten en dacht: dit is niets voor mij. Rap zocht ik weer activiteiten die bij mij pasten. Nu ik meer tijd heb wil ik me als vrijwilliger nuttig maken en me verder persoonlijk ontwikkelen, zo blijft het leven interessant. Ik ben breed georiënteerd, wil altijd meer weten en volg graag cursussen. Zo kwam ik onlangs bij Crescendo terecht.”

Welke andere cursussen heb je tot nu toe gevolgd?

,,Mijn aandacht gaat naar kunst en cultuur, in bepaald opzicht zelfs naar spiritualiteit maar dan in verband met yoga. Ik heb ooit een maand lang een opleiding voor Sivananda Yoga in een Ashram gedaan, het was erg pittig met een streng schema maar een zeer fijne ervaring. Ik doe er verder niets mee maar sindsdien beoefen ik yoga en mediteren. Wat me ook bezighoudt is milieu en gezondheid. Al in 2013 heb ik een jaaropleiding voor Permacultuur gevolgd en ben ik lid van de zadenbibliotheek.”

Wat is de zadenbibliotheek?

,,Twee jaar geleden heb ik in de Baarnse bieb hierover een lezing gegeven. Je mag daar zaden die biologisch, gif- en gentechvrij zijn lenen en je leert respectvol met de natuur om te gaan. Dat heeft me onder andere bewogen om me bij de Baarnse Bermbrigade aan te sluiten. Het voelt inmiddels vertrouwd iedere eerste zaterdag van de maand door Baarn te lopen en de straten gezellig samen op te ruimen. Je leert op die manier ook weer nieuwe mensen kennen. De gesprekken gaan vanzelf over gezondheid. Ook koop ik het liefst lokale producten, zo ben ik in contact gekomen met Herenboerderij Willemshoeve in Soestdijk. Het kost wat maar als Herenboer haal je wekelijks ‘jouw’ oogstdeel. Op die manier maakt het eten niet onnodig veel kilometers.”

Heb je eigenlijk nog tijd klarinet te studeren?

,,Nou om eerlijk te zijn, ik ben er sinds kort mee gestopt. De muziek wilde niet beklijven. Ik vond het erg moeilijk de vingers op de kleppen met de toonhoogtes te combineren en zat er meestal naast. Misschien heb ik er ook het geduld niet voor want iedere dag oefenen zorgde voor veel stress. Ik had die ervaring niet willen missen maar ik realiseerde me wat het regiem van de regelmaat met je doet. Voordat ik het plezier in de muziek zou kunnen verliezen, stopte ik.”

Luister je na deze ervaring nu anders naar muziek?

,,Mijn bewondering voor musici is zeker groter geworden maar mijn luistergedrag is niet veranderd. Thuis draai ik nog steeds veel Radio4 maar ook radio Parijs met onder andere klassieke muziek. Als ik muziek van Philip Glass hoor, ga ik er voor zitten. De klank van zijn muziek laat me alle techniek vergeten en bezorgt me kippenvel. Net zoals boeken kan hij met zijn muziektaal de chaos van het leven inkaderen waardoor het na afloop lichter en overzichtelijker voelt. Weet je, als je een taal leert, let je op de klank van de woorden, op de melodie van de zinnen. Ik realiseer me ineens dat Glass’ meditatieve muziekstijl dezelfde gevoeligheid bij mij aanspreekt.”