Thera Coppens over rouw en muziek

BAARN In de rubriek ‘Muziekluik’ wil altvioliste en auteur Ewa Maria Wagner graag veelzijdig over Baarn vertellen in de context van muziek: over natuur, mensen, plekken, gebeurtenissen, concerten, gebouwen en over geschiedenis of toekomst - alles in betrekking tot Baarn. Ditmaal een gesprek met Thera Coppens.

Door Ewa Maria Wagner

Het is hoogzomer in Baarn, maar ondanks de strakblauwe hemel en het mooie weer fiets ik door lege straten. Pas als ik aangekomen ben bij het huis van Thera Coppens, schrijfster en tekenaar, en zij terloops de stilte van de vakantietijd opmerkt, dringt het tot me door dat vele bewoners dezer dagen op reis zijn. Ze leidt me naar de tuin waar op een gedekte tafel twee mokken en een theekan met lekkers staan. De rieten stoelen waarop we gaan zitten lijken te leven in het dansende zon-schaduwspel. Maar ondanks de idyllische sfeer verschijnt er een diepe frons op Thera’s gezicht als ze over haar recent overleden man, Wim Hazeu, vertelt.

,,Rouwen is naar, er gaan voortdurend heel veel herinneringen door mijn hoofd waar ik afwisselend blij en verdrietig van word. Hij is een paar weken geleden gestorven maar ’s nachts, als ik wakker ben, verbaas ik me nog steeds dat hij niet naast me ligt. Overdag plan ik mijn agenda te vol, er is ineens zo veel te regelen, en dan voel ik dat ik nu voor alles alleen sta. Gelukkig heb ik heel veel lieve mensen die me helpen, daar ben ik zo dankbaar voor. Het is moeilijk te begrijpen dat zijn stem niet meer door het huis klinkt, ik mis onze dagelijkse gesprekken. Tegelijkertijd nu we hier, in de tuin, zitten, voel ik hem om mij heen.”

Ze sluit even haar ogen. Het volgende moment glimlacht ze naar me en wijst met haar hand naar boven. ,,Moet je kijken hoe groot de bomen zijn, toen we hier in 1983 kwamen wonen, waren dat slechts struikjes. Nu zijn ze volwassen geworden, net zoals onze kinderen, we zijn hier altijd zo gelukkig geweest.”

De enorme boomtakken bewegen met de wind alsof ze naar ons zwaaien. Als een zachte windvlaag met de bladeren speelt, kijkt Thera opgewekt. ,,Hoor je dat?” Ze glimlacht opnieuw. ,,De bladeren maken muziek… we gaan het vandaag toch over muziek hebben, nietwaar?”

Wat doet muziek met je?

,,Ik luister voortdurend naar radio en cd’s, ga naar concerten als het mogelijk is. Muziek biedt me zo veel troost, ze filtert mijn gedachten, maakt alles weer de moeite waard en zet me zelfs aan het schrijven. Ik schreef altijd al op muziek, het is de poort naar ieder verhaal, maar nu voelt het anders. Het liefst zoek ik een stuk met niet te veel instrumenten, piano of klavecimbel voldoet. Dankzij het klankdecor kom ik in de juiste sfeer en kan ik me veel beter op de tekst concentreren, ook al gaat het nu slechts bij vlagen. In mijn boeken zit veel muziek, soms zoek ik muziek uit precies de tijd waarin de personages leefden en ontdek dingen die niemand wist. Bijvoorbeeld Hortense de Beauharnais, dochter van Joséphine Bonaparte, was niet alleen koningin van Holland maar ook componiste! Ze heeft honderddrieënveertig composities nagelaten. Dat zegt toch iets over haar? Wonderlijk dat ze niet bekend is nu componerende vrouwen steeds meer aandacht krijgen.”

Wat is je eerste muzikale herinnering?

,,Mijn moeder was van Duitse afkomst en luisterde heel veel naar liedjes van Sarah Leander. Toen al was ik bevattelijk voor de spanning tussen tekst en melodie, waar ik goed op lette toen mijn moeder andere liedjes voor mij zong. Eentje in het bijzonder is me bijgebleven, pas jaren later kwam ik erachter dat het het ‘Wiegenlied’ van Brahms was. Nog vandaag blijven de emoties opspelen als ik er naar luister. Als puber bezocht ik graag de zomerconcerten in het Amsterdamse Vondelpark. Wat een feest was dat: gratis voor iedereen, op een goed niveau en een zeer breed repertoire. Daar heb ik voor het eerst alle bekende klassieken gehoord en daar begon Hans van Manen ook zijn danstheater. Het geheel stal toen mijn hart, de muziek werkte als een gordijn tussen het alledaagse en mijn binnenwereld, het was magisch.”

Waar luister je het liefst naar?

Thera moet even nadenken. ,,Als kind speelde ik gitaar en bedacht liedjes maar gek genoeg luisterde ik niet naar gitaarmuziek. Jean-Philippe Rameau doet me veel maar ook sommige stukken van Bach zijn me dierbaar. Maar naar het pianoconcert voor de linkerhand van Ravel kan ik ook niet stoppen met luisteren. Soms grijpt Rachmaninoff me bij de keel met zijn muziektaal. Een absolute lieveling van me is Felix Mendelssohn. Ik ben dol op alles wat hij gecomponeerd heeft, zijn muziek dringt tot mijn onderbewustzijn door, het is pure poëzie.”

Was muziek een inspiratie om te gaan schrijven?

,,Nee, dat niet. Al op mijn vierde levensjaar was ik boekjes aan het maken. Ik tekende takjes en ballonnetjes die op letters moesten lijken, vervolgens naaide ik de papiertjes in het midden met garen vast en maakte een omslag van vilt. Ik gaf ze vriendinnetjes cadeau. Ik besef dat ik altijd al mensen met mijn schrijven gelukkig wilde maken, ik schrijf nooit voor mijzelf. Misschien komt het door mijn eerste zelf gelezen boek, het dagboek van Anne Frank. Haar schriften hebben me zo geraakt dat ik helemaal van de kaart was! Onmiddellijk heb ik voor haar opgeschreven hoe Amsterdam er na de oorlog uitzag en wat kinderen allemaal beleefden. Ze zat zo diep in mijn hart dat ik nog jarenlang dagboeken bijgehouden heb. Als volwassene betrapte ik me er regelmatig op dat ik een brief met ‘Lieve Anne’ begon. Daarna wilde ik niet meer stoppen met schrijven en heb er nooit bij stilgestaan dat ik iets anders zou kunnen doen. Toen ik kinderen kreeg, schreef ik kinderboeken voor ze, ook liedjes en teksten voor toneel en musicals, en maakte ik radioprogramma’s voor jong publiek. Ik nam ze gewoon in mijn wereld mee.”

Wat doe je als je niet schrijft of naar muziek luistert?

,,Reizen! Wim en ik hebben altijd al van uitstapjes gehouden, vooral naar Parijs, dat was onze lievelingsbestemming. Ik zie nog de glimmende vissenbekken in een kleine viswinkel in een zijstraatje, die we vaak bezochten. Ook de symfonie van geuren als we langs een kaaskraam op een Parijse markt liepen kan ik makkelijk voor mijn geest halen. En dan de musea, de prachtige tentoonstellingen, de sfeer. De magie van de stad is de levendigheid daar, een stad die niet blind in haar verleden berust maar met de tijd meegaat…Maar we reisden ook zeer graag naar Portugal, Duitsland, en vele andere landen. Reizen zorgt niet alleen voor nieuwe impulsen maar kan soms helend zijn. Afgelopen maand ben ik op Terschelling geweest. Ik logeerde daar bij mijn vriendin. De zee, de golven die de wind bewoog en het licht op het strand deden me opleven, een zalig gevoel. Behalve schrijven, schilder ik graag. Ook al gaat het met mijn slechtziende ogen soms moeilijk, ik daagde me uit om tijdens mijn verblijf daar te schilderen. Zo laat ik het verleden los, vul ik het heden met goede momenten en probeer niet te veel over de toekomst na te denken.”

Woon je graag in Baarn?

,,O ja, Baarn is mijn geluk, ik voel me hier constant op vakantie. Ik wandel graag door de stad of ga naar het Cantonpark - zonder ‘s’ ertussen, Wim zei altijd: het is ook Vondelpark en geen Vondelspark - vroeger met Wim, nu alleen, en het voelt thuis. Kijk naar de berken hier, ik ben er dol op. Op hun zilverwitte bast zie je zwarte stukken. Ze herinneren me er altijd aan dat je ook de mindere momenten nodig hebt om van je levenspad wat te maken. Je kunt niet zonder tegenstellingen. Contrast maakt het leven de moeite waard.”

In de rubriek ‘Muziekluik’ wil altvioliste en auteur Ewa Maria Wagner graag veelzijdig over Baarn vertellen in de context van muziek: over natuur, mensen, plekken, gebeurtenissen, concerten, gebouwen en over geschiedenis of toekomst. Ditmaal een gesprek met schrijfster en tekenaar Thera Coppens.