‘Als mensen muziek maken, voeren ze geen oorlog’

BAARN In de rubriek ‘Muziekluik’ wil altvioliste en auteur Ewa Maria Wagner graag veelzijdig over Baarn vertellen in de context van muziek: over natuur, mensen, plekken, gebeurtenissen, concerten, gebouwen en over geschiedenis of toekomst. Ditmaal een gesprek met Deanne Lassche.

Door Ewa Maria Wagner

Die avond in mei als ik – wat gehaast want ik ben aan de late kant - naar mijn afspraak loop is het warm, de lucht zoet van de bloeiende struiken en bomen. Deanne Lassche, bekend van vrijwilligerswerk en gemeenschapsactiviteiten binnen de Paaskerk en Zinn, begroet me hartelijk in haar prachtige appartement hartje Baarn. De koekjes staan al klaar op de tafel in de woonkamer, maar de zonnige avond lokt ons nog even naar het terras voordat we in gesprek gaan.

Wat is je eerste herinnering aan muziek?
,,Als kind van een jaar of zes bracht mijn moeder me op zaterdagmiddag naar de schouwburg in Enschede. Daar waren muzikale sprookjes, kindervoorstellingen met muziek, toneel, kostuums, licht. Mijn moeder ging dan boodschappen doen en ik zat – een uur of anderhalf – ademloos te kijken en luisteren. Daarna stond ik netjes in de hal op haar te wachten. Ik denk dat mijn liefde voor opera daar is geboren. Niet per se door de muziek alleen, maar door het geheel. De betovering: de lichten die uitgaan, het gordijn dat opengaat, de wereld die zich ontvouwt.”

Dus het gaat je niet om technische perfectie?
,,Nee, totaal niet. Ik ben niet muzikaal geschoold, dus ik let niet op foutjes of op hoe iets ‘hoort’. Wat mij raakt, is wat muziek met je dóet. Of het iets oproept. Rust. Vreugde. Troost. Of zelfs verdriet.”

Heb je ooit zelf een instrument bespeeld?
,,Mijn vader speelde gitaar en elektronisch orgel. Ik heb in mijn jeugd wat lessen gehad op dat orgel, maar dat liep op niets uit. Ik heb het ook nooit meer geprobeerd, een behoefte om zelf te spelen heb ik niet echt gevoeld.”

Heb je een favoriet genre in de muziek?
,,Opera! Dat is voor mij een soort sprookje voor volwassenen. Alles zit erin: liefde, dood, verlangen, opoffering, verraad. Altijd is er drama, altijd zijn er geliefden die elkaar mislopen, er gaan mensen dood... en toch zit je daar, in het donker, en laat je je meeslepen.”

Wat blijft je bij van zo’n ervaring?
,,Het is intens. Je wordt even losgeweekt uit het alledaagse. De emoties zijn universeel – of het nu gaat om haat of compassie, afgunst of vergeving – het zijn menselijke thema’s die iedereen herkent. En het is prachtig als uitvoerenden met passie zingen of spelen, als je voelt dat ze het menen. Niet zo lang geleden was ik in Brugge bij de Bach Academie. Vijf dagen ondergedompeld worden in Bach – in allerlei vormen was indrukwekkend. Van koren tot dans, van gitaar tot grote ensembles. Wat me het meest raakte was een jonge Franse groep, Le Consort. Ze speelden met zoveel plezier, interactie, passie. Je zag ze elkaar aankijken, glimlachen, ruimtes scheppen en doorgeven. Ze hadden lol op het podium, en dat voelde je in de zaal.”

We mogen ons gelukkig prijzen met Baarn en wat hier allemaal gebeurt en dat op een behoorlijk niveau

Wat is muziek voor je?
,,Verbinding. Tussen uitvoerenden onderling, met het publiek, met jezelf. Muziek raakt aan iets wat groter is dan wij. Ik zing zelf graag, al kan ik het niet goed. Ooit ben ik bij Joke Baardman met stembevrijding begonnen en nooit meer gestopt. Sindsdien doe ik ook mee aan haar mantra-avonden: eenvoudige teksten op een paar tonen herhalen. Soms zing ik uit volle borst, soms luister ik en laat ik het om me heen golven. Je bent onderdeel van een groter geheel, zingt samen waardoor je aanwezig en kwetsbaar bent. Je stem is je lijf, je ziel en net als bij een mooie liturgische dienst: de gemeenschap draagt je. Dan gebeurt er iets wat dieper tot je doordringt, net zoals de muziek van Bach tot je ziel doordringt. Hij is ook mijn lievelingscomponist. Niet omdat ik het meeste van hem heb gehoord – ik ben dertig jaar naar de Nederlandse Bachvereniging gegaan – maar omdat zijn muziek - in mijn beleving - op zielsniveau raakt. Als een koor een koraal zingt, dendert dat door je heen. Je hoeft niet eens de tekst te verstaan.”

Zie je spiritualiteit en muziek als verwant?
,,Ja, een beetje wel. Net zoals muziek kun je spiritualiteit in je eentje beleven, maar in verbinding met anderen wordt het dieper. Spiritualiteit, religie, cultuur - in brede zin - is niet alleen een zachte- maar ook een tegenkracht. Tegen de hardheid, tegen het hebben, het moeten, het jagen. Als mensen samen muziek maken, voeren ze geen oorlog. Zo simpel is het soms. Wat muziek en spiritualiteit ook met elkaar delen is de stilte. Zeer belangrijk, misschien nog wel belangrijker. Ik draai thuis bijna nooit muziek. De klok die tikt, vogelgeluiden, soms alleen de wind al verlenen stilletjes ruimte voor gedachten, voor inzichten. Voor dingen die je anders nooit zou horen.”

Je noemt cultuur een zachte kracht - waarom?

,,Omdat het een tegenwicht biedt tegen de harde krachten die de wereld in hun greep lijken te hebben, macht en geld, de grote mond en het recht van de sterkste. Daarom steun ik ook zo graag de zachte sector vanuit mijn Jan&Janssen Fonds - ondergebracht bij Ars Donandi, voor het professionele beheer. Het fonds ondersteunt projecten rond zingeving, cultuur en sociale cohesie. Dat noem ik de zachte krachten die onze samenleving kunnen verbeteren.” 

,,Onlangs heeft het fonds financiële steun verleend aan een kinderprogramma voor festival Wonderfeel, dat dit jaar in Baarn plaatsvindt, waar kinderen instrumenten maken van afval waarop ze vervolgens samen gaan musiceren. Word je daar niet enorm blij van?”

Hoe voelt het in Baarn te wonen?
,,We mogen ons gelukkig prijzen met Baarn en wat hier allemaal gebeurt: de Speeldoos, de Baarnse Muziekkring, het Concertkoor, de Bachcantates in de kerk, Mirantibus, Artoni, noem maar op - en dat op een behoorlijk niveau. Ik voel me ermee bevoorrecht. Ik probeer een steentje bij te dragen en ben al jaren actief in de Paaskerk, waar ik onder andere, met de Kunstcommissie, wisselexposities in Zinn organiseer, vaak met een lezing of workshop. Gewoon om ook via kunst een plek voor de ziel te bieden.”

Wat zou je wensen voor Baarn?
,,Dat er duidelijkheid komt over de toekomst van de Speeldoos. Het is een prettige zaal, goede artiesten komen er graag. Maar jarenlange onzekerheid is fnuikend. Kunst als bedding mag niet wegvallen want de Speeldoos is meer dan alleen maar een zaal.”