Zwitserse krokodil

Het was een Krokodil. Zij hield hem liefdevol in haar smalle hand, de Ce 6/8 van de SBB-CFF-FFS. In zijn hand zou hij een stuk kleiner zijn geweest, zijn mannenhand, zo’n grote mannenhand die alles groter en machtiger en daardoor “beter” aanpakt. In haar hand nam de Krokodil alle ruimte in, maar hij kreeg die ook: de hand van een vrouw.

Mannenhanden en modelspoorbanen. Waarom waren spoortreintjes altijd mannenzaken? Mannen die hun huwelijk langzaam lieten uitdoven op een zolder vol met modeltreinen, mannen die nooit een vrouw hadden, mannen die voor dag en dauw naar Hamburg afreisden om daar naar de grootste modelbaan ter wereld te gaan kijken. Het ging altijd over mannen. Modelbouwers, treinbaanontwerpers, spoorwegenthousiasten waren mannen. De enige vrouwen waren de vrouwelijke poppetjes die naast de rails op een trein stonden te wachten. Wel zo veilig natuurlijk: sein op groen, doorrijden maar.

Hij had wel een vrouw gehad en die vrouw hield nou de laatste locomotief van de verzameling in haar kleinere, maar zelfverzekerde hand. Was ze gelukkig met hem geweest? Nou nee, dat niet. Had hij haar iets misdaan, fysiek of psychologisch geweld aangedaan? Dat nou ook weer niet. Waarover had ze dan te klagen? Gebrek aan aandacht, nooit eens een leuke reactie, geen belangstelling in wat zij deed, inspiratieloos, een uitgedoofde vulkaan. Was hij ooit een vulkaan geweest? Hij kon niet eens vuurspuwen als een stoomlocomotief. En om hem nou een moderne e-loc te noemen, nou nee. Een karakterloze rangeerlocomotief was hij geweest, en als hij rangeerde, dan van de wal in de sloot.

Ze herinnerde zich het moment waarop de Krokodil was gekomen, het pronkstuk van iedere modelbaan, de locomotief der locomotieven. Märklin had zelfs een speciale versie gelanceerd voor de 125ste verjaardag: artikel 5758. In Zwitserland waren er 51 gebouwd waarvan er negen het hadden overleefd. Van die negen reden er nog drie. Maar dat was Zwitserland. In andere landen bleef er niets over, net als hij nu.

Naar Zwitserland waren ze geweest om een van die drie in het echt te zien. Dat had ze aardig gevonden. Hij trouwens ook wel, moest ze toegeven. Ze had er goede herinneringen aan. Ieder het zijne of hare. Hij zijn bergen, zij haar treinen. Een soort samenreiskorting. Zwitserse treinen en het hele spoorwegsysteem waren de premier league voor treinenliefhebbers. Hoger kon je niet in Europa; meer dan tweeduizend meter met de Rhätische Bahn naar Italië. De Berninapas.

Hij had niet op- of omgekeken toen ze eindelijk hun Ce 6/8 van de SBB-CFF-FFS hadden gekregen. Wat een Landwasserviaduct had kunnen zijn van opperste glorie, werd de donkerste Gotthardtunnel van de diepste teleurstelling. Ze kon het hem niet vergeven, dat gebrek aan belangstelling. Dus wat moest ze nou met die Krokodil?

Na zijn dood had ze ze allemaal verkocht: de zware goederentrein locomotief van de Baureihe 44, de Nederlandse 1200, de Duitse Krokodil, de E-loc 44 en natuurlijk de V200, het symbool van de vooruitgang bij de Duitse spoorwegen midden tijdens het Wirtschaftswunder: diesel in plaats van steenkool. Ze kon er nu om lachen, nu ze meer wist van klimaatverandering: diesel in plaats van steenkool. Het was als haar huwelijk: aaitjes in plaats van kusjes maar de seks werd niet beter.

Er zat helemaal geen lol meer in toen hij er niet meer was. Ze vroeg zich af hoe dat was: waarom zijn dood haar plezier beëindigde; in de treinen, niet in de seks. Dat was toch vreemd. Het was haar treinbaan, niet de zijne.

Deel voor deel had ze de modelbaan afgebroken waaraan ze jarenlang had gewerkt, niet als een mislukte man op zolder, maar midden in hun huiskamer als een levendige vrouw die zich niet schaamde voor wat ze het liefste deed. De steden en dorpjes, de stations en fabrieken, de bossen en weilanden, de techniek van elektriciteitskabels, chips en software, en ten slotte de rails, wissels, bovenleiding, seinpalen, de opstelsporen en rangeerterreinen. Een eigen, unieke wereld. Haar wereld.

Het hadden vliegtuigen kunnen zijn geweest, of auto’s of oorlogsschepen uit de tijd van Nelson en Trafalgar, brandweerauto’s misschien, maar het waren treinen en locomotieven geworden. Ze had er een levenswerk van gemaakt en hij had nooit enige belangstelling getoond: niet in de modelbaan en op den duur ook niet meer in haar.

Ze zocht een zachte doek in haar lappenmand en wikkelde de Krokodil daarin. In tegenstelling tot al die verzamelaars, mannen, had ze de originele verpakking nooit bewaard. Wat je dierbaar is, krijgt zijn eigen belang en hoeft nooit meer terug in de doos. Gelukkig had ze nog wel een sigarenkist van hem: honderd sigaren in een aankoop, een passende wieg voor een pasgeboren kind. Voor hem een passende dood: longkanker.

Buiten was het licht gaan sneeuwen. De tuingrond was gelukkig niet bevroren, maar zacht en vruchtbaar. Ze groef een gat met de tuinspade, legde met zorg de sigarendoos erin, gaf een bemoedigend klopje en bedekte alles met een laag van liefde. Haar laatste trein.

Een man zou zoiets nooit hebben gedaan. Die had zijn toevlucht genomen tot Marktplaats. Alles wat waarde had te gelde maken. Maar zachtheid heeft geen prijs.