Carmen in Theater de Speeldoos; Opera over de vrouwelijke toreador

BAARN Carmen is een geëmancipeerde vrouw die leeft in vrijheid en daar tot aan haar dood aan vasthoudt. Ze blijft een volkse vrouw die maling heeft aan sociale etiquette. In feite is zij de verleidelijke toreador en haar tegenspeler, de brave korporaal Don José, de stier die ten onder gaat. Zijn veilige en voorspelbare leven wordt door Carmen volledig op z’n kop gezet. Als brave burger deserteert hij uit het leger en verandert zelfs in een moordenaar. Het verhaal over Carmen speelt zich af in de achterbuurten van Sevilla; een omgeving waar wetteloosheid regeert.

drs. Henriët Griffioen

Componist Georges Bizet zocht Spaanse volksmuziek uit Andalusië om de sfeer van Sevilla te onderstrepen. Zo is de beroemde ‘Habanera’ in de opera terecht gekomen. Bizet wist niet dat de oorspronkelijke melodie en vooral dat herkenbare ritme afkomstig waren uit Cuba en helemaal niet uit Sevilla. Het waren Spaanse kolonisten die begin 19e eeuw deze muziek vanuit Havanna hadden meegenomen naar Spanje. Het verklaart de naam ‘Habanera’. Maar ach wat geeft het, de muziek in Carmen is zó opzwepend dat het publiek direct bij het horen van de ouverture al in Spaanse sferen verkeert. De bekende melodie van de vrolijke stoet toreadors waar de opera mee begint nodigt bijna uit om mee te zingen. Hoewel de muziek van Carmen zeer makkelijk in het gehoor ligt, is met name de rol van Carmen absoluut niet eenvoudig om te zingen. Integendeel.

ZIGEUNERIN

Het is voor ons nauwelijks voor te stellen dat de opera bij de première niet direct met veel enthousiasme werd ontvangen. Het chique Parijse publiek was er duidelijk nog niet aan toe om de hele avond te luisteren en kijken naar een zigeunerin die afkomstig was uit de onderste laag van de samenleving. De broeierige sfeer van het hete Sevilla en het bijna dierlijke spel van verleiden en imponeren waren compleet nieuw in operaland. Opera was immers een genre voor de elite! Wat een verwarring moet het zijn geweest toen uitgerekend die zigeunerin een vrouw bleek te zijn waar mannen van álle maatschappelijke klassen voor vielen. De femme fatale Carmen breekt niet alleen het hart van de hoger geplaatste korporaal Don José, ze verleidt tegelijkertijd de beroemde en hoog in aanzien staande stierenvechter Don Escamillo.

GEORGES BIZET

Toen Georges Bizet in 1875 de première van Carmen zag mislukken in de Parijse Opéra Comique, kon hij niet vermoeden dat juist deze laatste opera van hem enkele jaren later zo succesvol zou worden en zoveel teweeg zou brengen in de operageschiedenis. Het blijft tragisch dat Bizet drie maanden na de première in Parijs overleed - slechts 36 jaar oud - en dus geen weet heeft gehad van het immense succes van Carmen.

Op 4 februari zal Aigul Akhmetshina de zware titelrol vertolken. Hoewel nog heel jong (25) heeft ze nu al een indrukwekkende carrière achter de rug. Wie haar op 4 februari heeft gehoord én gezien in Theater de Speeldoos in Baarn zal de naam Aigul Akhmetshina nooit meer vergeten.

KAARTEN

Deze opera is op zondag 4 februari om 13:45 (recorded) te zien vanuit The Metropolitan Opera in New York op het witte doek in de Grote Zaal van Theater de Speeldoos. Voor meer informatie over de opera en kaarten kan men terecht op speeldoosbaarn.nl/opera.

Musicologe drs. Henriët Griffioen verzorgt om 13.45 uur een inleiding bij deze opera.