Burgemeester Mark Röell over het belang van de lokale democratie

BAARN Burgemeester Mark Röell blijft tijdens de verkiezingstijd voor veel inwoners vooral zichtbaar als boegbeeld van de gemeente. Maar achter de schermen vervult hij juist een strak afgebakende en cruciale rol. Wat zijn zijn taken vóór en tijdens de verkiezingen van de gemeenteraad?

Eugene Leenders

Als burgemeester heb je een duidelijke, formele rol in het hele verkiezingsproces”, zegt Röell. „Die rol ligt vast in de wet. Ik ben voorzitter van het centraal stembureau en daarmee verantwoordelijk voor de formele stappen.”

Dat begint al weken vóór de verkiezingsdag. Zo stelt het centraal stembureau de kandidatenlijsten officieel vast en wordt ook de volgorde van de lijsten bepaald.

„In Baarn was dat dit jaar overzichtelijk”, vertelt de burgemeester. „Er doen precies dezelfde acht partijen mee als bij de vorige verkiezingen in 2022. Als er nieuwe partijen bij komen, moet er bijvoorbeeld opnieuw geloot worden voor de lijstvolgorde. Dat maakt het proces ingewikkelder.”

Na de stemming volgt opnieuw een formeel moment: de vaststelling van de uitslag. Tijdens die zitting kunnen bezwaren worden ingediend. „Die worden dan in het proces-verbaal opgenomen. Daarna is er nog een korte periode waarin bezwaar mogelijk is. Pas als dat allemaal is afgerond, staat de uitslag definitief vast.”

EERLIJK

Naast de wettelijke taken houdt de burgemeester toezicht op het verloop van de campagne in de openbare ruimte. „Ik let er samen met de organisatie op dat partijen zich aan de regels houden”, zegt Röell. „Wat mag wel en wat mag niet in de openbare ruimte staat gewoon in de APV. Bijvoorbeeld op straat kalken mag niet, ook niet tijdens verkiezingstijd. Daar spreken we partijen op aan. Wat wel kan, is gesprekken aan de deur of flyeren.”

Volgens hem is die rol belangrijk om het speelveld voor alle partijen gelijk te houden. „Het gaat niet om politieke inhoud, maar om een eerlijk en ordelijk proces.”

Een tweede belangrijke taak ligt volgens Röell op een ander vlak: inwoners stimuleren om te gaan stemmen.

„Als burgemeester ben ik geen campagnevoerder voor partijen, maar wel voor de democratie”, zegt hij. „De verkiezingen zijn een belangrijk moment voor inwoners om hun stem te laten horen en zo invloed te hebben op de koers van Baarn. We doen algemene oproepen, met borden langs de weg, via sociale media en publiekscampagnes.”

De gemeente organiseert daarnaast een verkiezingsdebat en lanceerde een stemwijzer. Ook wordt opnieuw aandacht besteed aan jonge kiezers.

„We sturen achttienjarigen een persoonlijke kaart omdat zij voor het eerst mogen stemmen en werken samen met scholen. Scholieren komen op het gemeentehuis en krijgen uitleg over hoe de lokale politiek werkt. Zo hopen we de drempel naar stemmen te verlagen.”

OPKOMST

De opkomst in Baarn ligt doorgaans iets boven het landelijke gemiddelde, maar vooral de groep jonge kiezers blijft lastig te bereiken. „Met name de categorie van ongeveer 18 tot 25 jaar is moeilijk. Daar blijven we ons op richten.”

In de aanloop naar de verkiezingen voert de burgemeester ook overleg met de politieke partijen.

„We hebben bijeenkomsten gehad met de besturen van de partijen en later ook met de lijsttrekkers”, zegt Röell. „Daarin nemen we hen mee in het proces: wat komt wanneer, waar moet je rekening mee houden en wat zijn de stappen na de verkiezingen?”

Ook mogelijke vormen van samenwerking na de verkiezingen komen aan bod. „Bijvoorbeeld het verschil tussen een traditioneel coalitieakkoord en een raadsakkoord. In het eerste geval legt de coalitie vast wat ze de komende vier jaar gaan doen. Een raadsakkoord wordt door (bijna) de hele gemeenteraad samen opgesteld. Dat betekent een minder strikte scheiding tussen coalitie en oppositie, en tegelijkertijd meer ruimte voor samenwerking.”

Na de verkiezingen begint voor de burgemeester opnieuw een intensieve periode. Röell is immers voorzitter van zowel de gemeenteraad als het college.

Je bent de enige constante factor

„Je bent de enige constante factor”, zegt hij. „Raadsleden en wethouders kunnen wisselen, maar de burgemeester blijft. Dat maakt dat je een verbindende rol hebt.”

Die rol is volgens hem niet politiek, maar procesmatig en menselijk. „Je probeert van een politiek orgaan een samenwerkend geheel te maken. Met respect voor de verschillen, maar wel met fatsoenlijke omgangsvormen.”

Röell ziet dat het vertrouwen in de politiek onder druk staat, ook lokaal.

„Veel mensen hebben eigenlijk geen goed beeld van wat er in de gemeenteraad gebeurt”, zegt hij. „Wie dat wél volgt, heeft vaak uitgesproken meningen. Dat hoort bij een democratie.” Tegelijkertijd benadrukt hij dat de sfeer in de Baarnse raad over het algemeen goed is. „De inhoudelijke verschillen kunnen scherp zijn, maar het mooie is dat raadsleden elkaar corrigeren als het persoonlijk wordt. Dat vind ik belangrijker dan dat ik als voorzitter steeds moet ingrijpen.” Volgens hem is het juist waardevol dat meningsverschillen zichtbaar worden. „Daar kunnen kiezers zich op oriënteren. Dat maakt verkiezingen betekenisvol.”

DRIJFVEER

Wat hem na jaren burgemeesterschap nog steeds motiveert, is juist die lokale betekenis. „Hier kun je echt zien wat besluiten doen voor mensen in hun straat, hun buurt en verenigingen”, zegt Röell. „Dat maakt het werk tastbaar.” Ook het telkens opnieuw bouwen aan samenwerking vindt hij aantrekkelijk. „Na elke verkiezing begint het eigenlijk weer opnieuw: nieuwe mensen, nieuwe verhoudingen, nieuwe dynamiek. Dat is intensief, maar ook leuk. Samen kan weer een volgende stap worden gezet als organisatie en als bestuur.” En juist in verkiezingstijd, zegt hij, komt voor hem alles samen. „Dan zie je hoe kwetsbaar, maar ook hoe waardevol onze lokale democratie is. Daar mag ik als burgemeester een rol in spelen, en dat blijf ik met overtuiging doen.”