Klassieke Virginia Woolf met verrassende cast

BAARN Het verhaal over twee koppels die een met drank doordrenkte nacht vol vlijmscherpe dialogen, gevaarlijke spelletjes en verbale slachtpartijen beleven, komt op dinsdag 9 januari opnieuw naar Theater de Speeldoos.

Martha en George zitten muurvast in de sleur van hun huwelijk en hij is uitgekeken op zijn baan als hoogleraar geschiedenis. Als uitloop van een feestje komt een jonger getrouwd stel op bezoek: Nick, een pas benoemde hoogleraar biologie en zijn vrouw Honey. Er wordt stevig gedronken en tijdens de nacht ontstaat sluipenderwijs een beklemmende, giftige ruzie tussen George en Martha, die het andere echtpaar gebruiken om elkaar te kwetsen.

TOT OP HET BOT 

Regisseur Hanneke Braam wist Sanne Wallis de Vries, Bas Hoeflaak, Alex Ploeg en Claire Bender te strikken voor de hoofdrollen omdat, zo zegt ze, die het lef hebben tot op het bot te gaan. ,,Tot het gaatje dus. Ze halen elkaar het bloed onder de nagels vandaan.” Het levert een mix op waarin vileine humor met zwartgallig drama en pijn gecombineerd wordt. ,,Uitersten zijn interessant.”

Braam regisseert zowel toneel –‘ik hou van toneel’- als cabaret. Opvallend veel vrouwelijke cabaretiers vooral. ,,Niet omdat vooral zij zo schaamteloos zijn, eerder omdat ze zich realiseren waarin hun ongemak schuilt. En dat zij niet de enigen zullen zijn die ermee moeten dealen.” Toch leidt haar keuze voor spelers als Ploeg en Bender niet tot een soort komische vertolking van de klassieker, dat idee wil ze meteen uit de wereld helpen. ,,Het is en blijft een klassieker, een toneelstuk dat actueel blijft, herkenning oproept.”

ONBEWERKT 

Wie is er bang voor Virginia Woolf zit er vol van. De klassieker uit de jaren ’60 blijft daarmee relevant. ,,Omdat het een klassieker is mogen we hem niet bewerken maar dat hindert niet, de thema’s zijn onveranderd en raken nog steeds. Ik vind het vooral een grappig en ontroerend stuk; elkaar snoeihard raken terwijl er nog genoeg liefde is. Of beter: juist omdat er nog zoveel liefde is. Het oudere echtpaar Martha en George ontmoet de jongere generatie. Het gevoel te worden ingehaald speelt op, de tijd van dromen is voorbij: dit is ‘t, meer wordt het niet. Die teleurstelling herken je, dit is van alle tijden. Een carrière die toch anders liep, het gezin dat er nooit kwam of anders werd dan je hoopte. Het levert frustratie, pijn en venijn op maar juist die felheid, alle moeite die Martha neemt om haar man te grazen te nemen, zegt alles over de liefde die nog bestaat tussen die twee. Was het allemaal niet meer de moeite waard, dan zat ze - leefde ze vandaag de dag - wel de hele avond op haar telefoon. Toch?” Drank werkt deze avond als katalysator. ,,Was er de hele avond Spa rood geweest, dan liep het nooit zo uit de hand.”

Voor de ideale cast wist Braam wel wie ze wilde. Sanne Wallis de Vries, omdat zij volgens haar sexy en gevaarlijk tegelijk is. ,,Ze kan de grilligheid van Martha als geen ander neerzetten. En comedian Bas Hoeflaak heeft een enorm bereik; van grappig tot dieptriest. Je ziet ‘m ontploffen.”

Het jonge stel, Nick en Honey wordt gespeeld door Alex Ploeg en Claire Bender. ,,Zij is ongelooflijk goed, komisch, ze rockt ’t gewoon. En Alex representeert wat mij betreft, net zoals Nick in het stuk, de nieuwe aanstormende generatie cabaretiers, de man die de gevestigde orde, Youp en Freek, inmiddels inhaalt.”

Braam verheugt zich op wat komen gaat, spannend vindt ze het tegelijk. Want met haar keuze voor deze cast doorbreekt ze de scheiding tussen cabaret en toneel. ,,Dat levert voor de spelers een extra dimensie op, maar ook voor publiek. Wat ik hoop is dat liefhebbers van cabaret nu ook eens voor toneel kiezen en na afloop concluderen: dit wil ik vaker meemaken.

CLAIRE BENDER SPEELT HONEY

,,Er gebeurde iets grappigs. Een week voordat ik gevraagd werd voor de rol van Honey zei ik tegen mijn vriend: ik zou wel een keer een stuk van Albee willen spelen. Toeval bestaat. Waar Albee zo goed in is? Hij was een slimme schrijver, een die menselijke kronkels als geen ander wist te vangen. Dat is de reden dat zijn werk door zovelen wordt gewaardeerd en begrepen. En daarom wordt deze klassieker steeds opnieuw gespeeld. Je herkent jezelf in de personages en dat maakt het voor een acteur ook zo leuk om ze te spelen.

,,Het is doorlopend en in razend tempo schakelen, de personages zijn grillig, absurd en herkenbaar. Honey ook. Ik ben er nog niet helemaal achter of ze intelligent is of juist niet. Heeft ze een uitstekende intuïtie of leeft ze in haar eigen wereld? Heeft ze door wat er speelt of draagt ze oor- en oogkleppen? Interessant, ik ga me daar eens helemaal in verdiepen. Het mooie van dit stuk van Albee is dat het lijkt of hij, terwijl hij het schreef, de hoofdpersonen hoorde praten. In zijn teksten liet hij ruimte om de manier waarop dingen gezegd werden naar je hand te zetten, de karakters aan te zetten. Die speelruimte vind ik geweldig.”

UITGELICHT

Who’s afraid of Virginia Woolf werd voor het eerst opgevoerd in 1962 in het Billy Rose Theater op Broadway in New York. Toen de productie in 1964 stopte waren er 664 voorstellingen gegeven. Twee jaar later werd het stuk verfilmd, met hoofdrollen voor Elizabeth Taylor, Richard Burton, George Segal en Sandy Dennis. Bekende Nederlandse vertolkers van George en Martha zijn André van den Heuvel en Kitty Jansen (1972), Porgy Franssen en Olga Zuiderhoek (2006), Victor Löw en Linda van Dyck (2012), Jacob Derwig en Maria Kraakman (2014) en Warre Borgmans en Carine Crutzen (2017)

Wie is er bang voor Virginia Woolf is op dinsdag 9 januari om 20.15 uur te zien in Theater de Speeldoos. Voorafgaand aan de voorstelling wordt om 19.15 een (gratis) inleiding gegeven in het theatercafé. Voor meer informatie over de voorstelling en tickets: speeldoosbaarn.nl.