Opera Der Rosenkavalier in Theater de Speeldoos Baarn

BAARN Een nostalgische terugblik op vervlogen tijden met opera Der Rosenkavalier in Theater de Speeldoos op zondag 7 mei om 14.00 uur. Live te zien vanuit The Metropolitan Opera in New York op het witte doek in de Grote Zaal in Baarn.

De samenwerking tussen componist Richard Strauss en schrijver Hugo von Hofmannsthal had rond 1910 al diverse zeer succesvolle opera’s opgeleverd; denk aan Salomé en Elektra. De onderwerpen van deze twee opera’s waren dramatisch en de muziek was zeker niet eenvoudig. Ter afwisseling wilde Strauss voor zijn volgende opera een luchtiger onderwerp en dus ook muziek die wat meer traditioneel was. Hij koos voor het verhaal over de vorstin Werdenberg, bijgenaamd ‘Marschallin’. Zij is een vrouw op leeftijd en heeft een verhouding met de 17-jarige graaf Octavian. Deze jonge graaf wordt uitgekozen als ‘Rosenkavalier’, wat betekent dat hij een zilveren roos moet overhandigen aan de jonge Sophie, die uitgehuwelijkt is aan de zeer lompe en onbeschaafde baron Ochs. Al bij het eerste contact tussen Octavian en Sophie springt de vonk over. Het is wat je noemt liefde op het eerste gezicht.

Schitterend duet

Door een grappige verkleedpartij van Octavian wordt de baron in de val gelokt en betrapt in zeer compromitterende omstandigheden. De Marschallin is daar getuige van en dan rest de baron niets anders dan beschaamd af te druipen en het toneel te verlaten. Op dat moment klinkt aan het slot van Der Rosenkavalier misschien wel het mooiste vocale trio uit de hele operageschiedenis. Octavian, Sophie en de Marschallin overdenken ieder voor zich zijn/haar verschillende opvattingen over de liefde. 

De Marschallin moet tenslotte erkennen dat ze niet de jongste meer is en dat de ware liefde tussen Octavian en Sophie alle ruimte moet krijgen. Ze geeft haar jonge minnaar toestemming te kiezen voor Sophie. Het trio gaat dan over in een schitterend duet tussen het liefdeskoppel.

Wat met name opvalt in het verhaal is de aanvaarding van het verouderingsproces dat de Marschallin onder ogen moet zien. Eigenlijk zou ze de tijd stil willen zetten, maar ze verbergt zich achter het masker van haar adellijke positie. De basis voor dit verhaal ligt onder meer bij een komedie van Molière. De belangrijkste personages zijn grotendeels ontleend aan de Italiaanse commedia dell’arte.

Wenen

Richard Strauss heeft de populaire muziek uit het Wenen van begin 20ste eeuw gebruikt om de decadente sfeer van die tijd te onderstrepen. Invloed is er dus van de operette, maar ook de wals is duidelijk aanwezig. Opvallend is verder dat de drie hoofdrollen door Strauss zijn toebedeeld aan vrouwen. De jonge Octavian wordt namelijk niet gezongen door een tenor, maar door een mezzosopraan.

In de productie van de MET wordt de rol van Marschallin vertolkt door topsopraan Lise Davidsen. Een jaar geleden veroverde ze de hele operawereld met haar vertolking van de titelrol uit Ariadne auf Naxos, eveneens van Richard Strauss. Gelukkig hebben we daar toen in Theater de Speeldoos ook intens van kunnen genieten. Wat verder opvalt in deze Rosenkavalier is dat de dirigent ditmaal een vrouw is. De Australische dirigente Simone Young heeft reeds een indrukwekkende carrière achter de rug. Het belooft daarmee in alle opzichten op 7 mei een legendarische voorstelling te worden in Theater de Speeldoos.

Inleiding

Musicologe drs Henriët Griffioen verzorgt om 13.45 uur een inleiding bij deze opera. Zij studeerde Schoolmuziek en Piano aan het Sweelinck Conservatorium Amsterdam en Muziekwetenschap aan de Universiteit Utrecht. Werkzaamheden onder andere docent HOVO (Hoger Onderwijs Voor Ouderen), VU Amsterdam, docent muziek- en cultuurgeschiedenis Conservatorium Rotterdam en muzieksamensteller NPS-Radio 4. Zij geeft regelmatig inleidingen op concerten en opera’s. Haar ‘MuziekInstituut Griffioen’ in Laren (www.miglaren.nl) is gericht op cursussen en lezingen over muziekgeschiedenis en op het geven van pianoles.

Kaarten en VIPvervoer

Deze opera is op zondag 7 mei om 14.00 uur (recorded) te zien vanuit The Metropolitan Opera in New York op het witte doek in de Grote Zaal van Theater de Speeldoos. Voor meer informatie over deze opera en kaarten kan men terecht op speeldoosbaarn.nl/opera.

Op deze operamiddag biedt het theater VIP Vervoer aan. Operapubliek kan zich aanmelden om gratis opgehaald en thuisgebracht te worden door een chauffeur in een Volvo van Volvo Buitenweg. In het theater is er voor de VIPs een tafeltje gereserveerd waar zij deze middag extra in de watten worden gelegd. Uit de aanmeldingen wordt via loting een winnaar geselecteerd. Opgeven voor dit VIP Vervoer kan via speeldoosbaarn.nl/vip.