Cursus over Holocaust in Nederland; Zesdelig college bij VU/HOVO in Amsterdam

BAARN Baarnaar Rob Bakker (MA Holocaust and Genocidestudies) zal aan de Amsterdamse VU/HOVO (Hoger Onderwijs Volwassenen) een zesdelige cursus verzorgen over de Holocaust in Nederland. Bakker is auteur van de omvangrijke studie ‘Boekhouders van de Holocaust’. Gastspreker is Salo Muller, bekend van onder andere zijn zaak tegen de Nederlandse Spoorwegen die leidde tot excuses voor de deportaties en herstelbetalingen.

De colleges zijn gebaseerd op recente nationale en internationale wetenschappelijke literatuur, volgens de veelgebruikte indeling van historicus Raul Hilberg: ‘Daders, slachtoffers en omstanders’. De focus ligt op de concrete doelen van de daders (de bezetter) en de mede-uitvoering daarvan door omstanders: het bedrijfsleven en overheidsinstanties, waaronder ambtenaren, politie, spoorwegen en de rechterlijke macht, kortom om degenen die de Holocaust in Nederland organiseerden.

In zes colleges behandelt docent Rob Bakker de verschillende fases van de Jodenvervolging in de periode 1940-1945 en de gebeurtenissen in de decennia daarna. 

REGISTRATIE Na de Tweede Wereldoorlog bleek dat Nederland het hoogste Joodse sterftepercentage (75%) van West-Europa had als gevolg van de Holocaust. De Jodenvervolging was dan ook nauwgezet georganiseerd, van het ambtelijke schrijfbureau tot Kamp Westerbork. De registratie van de Joodse inwoners was 100%, de politie werd breed ingezet en treinen reden volgens planning. Overheden werkten zowel op nationaal als gemeentelijk niveau mee en ook het bedrijfsleven speelde een niet te verwaarlozen rol. Dit blijkt uit de archieven en uit nationale en internationale wetenschappelijke literatuur.

KLEINE SJOA Sinds de eeuwwisseling is het Nederlandse perspectief over 1940-1945 en met name over de Jodenvervolging sterk veranderd, onder invloed van nieuw onderzoek. Van ‘onderdrukking en verzet’ veranderde de formulering in ‘onderdrukking, collaboratie en verzet’. De Nederlandse rol in de Holocaust wordt nu beschreven in diverse termen, zoals ‘accommodatie’ en internationaal als ‘collaboratie’. En de Nederlandse afhandeling van de Joodse ontrechting na de oorlog wordt ‘de kleine Sjoa’ genoemd.

DONKERE PERIODE In deze cursus wordt teruggeblikt op een donkere periode in de Nederlandse geschiedenis: de organisatie van de Jodenvervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Aantal colleges: zes colleges met ruimte voor interactie, VU Amsterdam; Data: 16 maart t/m 20 april 2023, donderdag, 13.15-15.15 uur Cursusprijs: € 180,- Aanmelden bij voorkeur voor eind december (vol is vol) https://vu.nl/nl/onderwijs/hovo-amsterdam.

ROB BAKKER Rob Bakker is auteur en historicus. Hij publiceerde romans en non-fictie. Zijn recente werk (2020), ‘Boekhouders van de Holocaust’ was een brede uitwerking van zijn doctoraalscriptie (2011). Het werk kreeg indringende recensies, o.a. van Binnenlands Bestuur (’Een gitzwart beeld; de trias politica zakt door het ijs’), Nederlands Dagblad (’Een standaardwerk’), NIW (’Niet eerder werd de Jodenvervolging in Nederland zo integraal beschreven’). 

Bakker baseert de cursus op eigen werk, gebaseerd op archievenonderzoek en ruim 500 publicaties, zowel nationaal als internationaal, met de laatste inzichten aangaande de Holocaust.