Slim omgaan met de ruimte
18 mei 2026 om 13:07Druk in provincie neemt toe
REGIO De druk op de beschikbare ruimte in de provincie Utrecht neemt verder toe. Volgens de provincie zijn nieuwe woningen, natuurontwikkeling, uitbreiding van het stroomnet en verkeersprojecten alleen mogelijk als er op tijd grond beschikbaar komt. Daarom voert Utrecht al jaren een actief strategisch grondbeleid. Ook in en rond Baarn zijn daarvan voorbeelden zichtbaar.
„Utrecht heeft de grootste opgaven, maar de minste ruimte”, zegt Jan Dijkstra, teamleider Grondzaken bij de provincie Utrecht. Door de centrale ligging, verstedelijking en toenemende vraag naar ruimte staat vooral het landelijk gebied onder druk.
Juist rondom Baarn speelt dat volgens de provincie nadrukkelijk mee. Zo kocht de provincie eerder al grond aan voor verkeersprojecten bij Soestduinen en de N221 bij Eemnes. Daarmee wil Utrecht voorkomen dat toekomstige uitbreidingen of aanpassingen vastlopen doordat grond later niet meer beschikbaar is.
Volgens Dijkstra gaat het daarbij vaak om landbouwgrond met een lange geschiedenis. „De ruimte die er nog is, ligt veelal in het landelijk gebied: grond met een eigenaar, een geschiedenis en vaak een grondgebonden agrarisch familiebedrijf.”
VOORUITKIJKEN De provincie koopt grond niet om die langdurig in bezit te houden, maar gebruikt grondposities om plannen voor natuur, waterbeheer, klimaatmaatregelen, infrastructuur en duurzame landbouw mogelijk te maken. Utrecht beschikt inmiddels over een strategische grondvoorraad van ongeveer 100 hectare.
Daarnaast heeft de provincie sinds 2018 een natuurcompensatiebank van ruim 45 hectare. Daarmee kan natuur die verdwijnt door bijvoorbeeld wegverbredingen elders worden gecompenseerd.
Ook verpacht Utrecht momenteel ongeveer duizend hectare landbouwgrond. Daarbij probeert de provincie steeds vaker jonge boeren en agrariërs die overstappen op biologische landbouw voorrang te geven. In 2026 werden op die manier 65 nieuwe pachtcontracten afgesloten.
SAMENWERKING Volgens de provincie wordt steeds vaker gezocht naar samenwerking met agrariërs en andere grondeigenaren. Dat gebeurt bijvoorbeeld via kavelruil, waarbij grond wordt uitgewisseld om natuurontwikkeling en landbouw beter te combineren.
Door meerjarige pachtcontracten aan te bieden, wil Utrecht boeren meer zekerheid geven. Dat moet het aantrekkelijker maken om te investeren in duurzaam bodembeheer en natuurmaatregelen.
De provincie benadrukt dat alle aankopen, verkopen en pachtconstructies volgens vaste regels verlopen. Zo worden gronden onafhankelijk getaxeerd en moeten procedures openbaar en transparant zijn.
Volgens Dijkstra blijft strategisch grondbeleid de komende jaren noodzakelijk. „Ook bij urgente maatschappelijke uitdagingen als netcongestie, mobiliteitsvraagstukken of woningnood kan strategisch grondbeleid een belangrijk onderdeel van de oplossing zijn.”