Column

23 april 2026 om 06:40

Archie en de slechte nieren

Archie, een twaalf jaar oude poes, wordt rustig uit haar mandje getild. Ze miauwt zacht, maar mist haar gebruikelijke felheid. Haar eigenaar kijkt me bezorgd aan. ,,Ze drinkt zoveel de laatste tijd”, zegt ze. ,,En ze moet ook regelmatig overgeven. Ze valt af en haar eetlust is afgenomen.”

Bij oudere katten gaan dit soort klachten vaak langzaam. Niet acuut ziek, maar wel duidelijk anders. Als ik haar weeg is ze 12% afgevallen. Bij het lichamelijk onderzoek valt op dat haar vacht wat doffer is en haar spiermassa is afgenomen. Ze ruikt ook erg uit haar mond naar ammoniak. ,,Dit kan passen bij nierproblemen”, leg ik uit. ,,Dat zien we helaas vaak bij oudere katten.”

Ik leg uit hoe bijzonder nieren eigenlijk zijn. ,,Als zoogdier heb je er maar twee. Je kunt er zelfs één missen/doneren zonder dat je lichaam in de problemen komt. Pas als de overgebleven nier voor 50% stuk gaat, krijgen we klachten.” De eigenaar knikt. ,,Dus dan merk je het pas laat?”

,,Precies”, zeg ik. ,,We zien pas de eerste symptomen als 75% van de totale nierfunctie verdwenen is.”

We besluiten bloedonderzoek te doen. Daarbij kijken we onder andere naar de nierwaarden SDMA, creatinine, fosfaat en ureum. Dat laatste is een afvalstof die vrij komt bij eiwitafbraak en normaal via de nieren wordt uitgescheiden, maar bij nierfalen in het bloed ophoopt en klachten veroorzaakt.

Omdat we in de kliniek een eigen laboratorium hebben kan ik na 10 minuten al de uitslagen met de eigenaar bespreken. ,,De nierwaarden zijn verhoogd. Dit bevestigt dat Archie chronisch nierfalen heeft.” De eigenaar slikt even. ,,Kunnen we er nog iets aan doen?”

,,We kunnen nieren niet genezen”, leg ik uit. ,,Maar we kunnen het proces wel afremmen en haar kwaliteit van leven verbeteren.” We starten met infuustherapie om haar lichaam te ondersteunen en afvalstoffen te verwijderen. Vaak knappen katten daar al zichtbaar van op.

Daarnaast krijgt Archie medicatie om de druk in de nieren te verlagen en verdere schade te beperken en een speciaal nierdieet, met minder eiwitten en minder fosfaat. ,,Dat ontlast de nieren”, leg ik uit ,,Dus het is vooral ondersteunen?” vraagt haar eigenaar. ,,Ja”, zeg ik. ,,We helpen haar lichaam zo goed mogelijk om met de verminderde functie om te gaan.”

Een paar weken later zie ik Archie terug. Ze oogt alerter, haar eetlust is beter en het braken is vrijwel gestopt. ,,Ze drinkt nog wel veel”, zegt haar eigenaar. ,,Dat blijft vaak”, leg ik uit. ,,Maar als ze zich goed voelt, zijn we op de goede weg.”

Chronisch nierfalen is een sluipende aandoening. Pas als een groot deel van de functie verloren is, worden de signalen zichtbaar. Met tijdige herkenning en de juiste begeleiding kunnen we het verloop vaak vertragen. Daarom is het belangrijk bij katten vanaf 7-8 jaar jaarlijks de nierfunctie te laten controleren. Zo ontdekken we nierproblemen voordat er klachten zijn en een kunnen we katten nog een comfortabele tijd geven.

Marcel de Kruijff is dierenarts in Baarn