Waar is de gunfactor van de nieuwe eigenaar van Paleis Soestdijk gebleven. Als het nieuwe koningspaar werden Ton en Maya Meijer twee jaar geleden verwelkomt in Baarn. Zij aan zij stonden ze tijdens de nieuwjaarsreceptie naast het college van burgemeester en wethouders in de Speeldoos. Ondernemend Baarn organiseerde een speciale avond om zich voor te stellen. Met name Maya liet zich overal zien en deed haar verhaal. Met ontzag werd in het dorp gesproken over de dame die allang en breed van een riant pensioen kon genieten, maar zich met tomeloze energie stortte op het Soestdijk avontuur.

Het was bijzonder vervelend dat de rijksoverheid het koninklijk landgoed had verkocht, maar nu het toch was gebeurd, was het Haagse echtpaar zo slecht nog niet. Ze hadden zich al bewezen met een imposante trackrecord met als bekendste object de Westergasfabriek.

ENERGIE Maya Meijer Bergmans heeft nog niets van die energie verloren. Integendeel misschien maakt de weerstand haar nog ambitieuzer om het project te doen lukken. Ze komt speciaal voor het interview naar Soestdijk, maar heeft ook nog drie andere afspraken die dag in de omgeving.

Met een klein opschrijfboekje zit ze ontspannen in het kantoor van voormalig directeur Floris de Gelder. Het zit een beetje tegen, dat zal ze niet ontkennen. Net deze week is bekend geworden dat de gemeente het niet aandurft om een voorontwerp bestemmingsplan naar de raad te sturen.

Een beetje tegen? Waar is de gunfactor gebleven? De raad verordoneert dat er niet mag worden gebouwd buiten het voormalige Marcheausseteerein. Verkeersmaatregelen gaan vele miljoenen euro's kosten en de bijzondere roze vleermuizen en sperwers maken evenementen zo goed als onmogelijk. Bosgroeiplaatsen en oude boskernen staan vernieuwing in de weg. Wil ze de handdoek niet liever in de ring gooien?

Maya Meijer Bergmans kijkt verbaasd op, of dat het nog nooit in haar is opgekomen. "Nee, opgeven is geen optie en is ook helemaal niet aan de orde." Ja, er is verzet, ja natuurbelangen worden steeds strakker in het oog gehouden, maar veel heel veel mensen willen nog steeds dat het paleis behouden blijft. Dat betekent voor tientallen miljoenen euro's renoveren en dat geld moet ergens vandaan komen.

PERSPECTIEF Ze wi het nog graag even in perspectief zetten. De jaren na de dood van prinses Juliana en prins Bernhard in 2004 toen het paleis voor 4 miljoen euro per jaar moest worden onderhouden. Nee, geen groot onderhoud. Bewaking, klein onderhoud en zorgen dat de kachel bleef branden. Een kachel die alleen op uit kan of op bloedheet. Honderden euro's energiekosten per dag. Dat na een prijsvraag Made by Holland als beste uit de bus kwam. Dat de andere plannen voorzagen in enorme kassen in het bos achter het paleis waar de vleermuizen huizen of een enorm paviljoen bij de vijver. Dat iedereen blij was dat het paleis, paleis bleef.

Maya Bergman ziet het graag positief, maar één ding valt haar wel tegen. Dat alle direct betrokkenen steeds hebben geweten dat die renovatie deels betaal moest worden uit de bouw van woningen op een terrein van ruim 6 hectare. Ruim de helft groter dan het Marechausseeterrein.

De provincie is nadat de afspraak is gemaakt en het contract getekend met de regels gaan schuiven. Maya: "Ik ben ook voor de natuur. Wellicht is het goed dat de zaak aangescherpt is. Maar constateer dan dat er een nieuw situatie is. Niks van dat al . We moesten het vorig jaar horen. Wil de overheid de regels zo aanscherpen dat de woningbouw gedeeltelijk onmogelijk is dan moet je praten over planschade. Dan is een vergoeding op zijn plaats."

OPLOSSING De MeyerBergman Erfgoed Groep houdt dan ook voet bij stuk. De komende weken moet er een oplossing worden gezocht. Spil is de provincie, die na toekenning van het contract de regels heeft verscherpt. Dat slaat een gaat van 11 miljoen euro in de begroting,

Zelf denkt Maya Meijer Bergmans ook na over de gunfactor. Ze bespeurt een ander bejegening. "Er is volgens mij een kleine groep mensen die met alle mogelijk middelen de plannen wil tegenhouden. Ik moet raden waarom. Vinden ze ons vreemde Haagse snuiters? Denken ze dat we Soestdijk net zo gaan exploiteren als de Westergasfabriek als een soort evenemententerrein? Google ons eens zou ik zeggen. Kijk eens wat we neerzetten en hoe we ons gedragen. We zijn een degelijk bedrijf, geen vastgoedcowboys uit op snelle winsten,. Ik zal zelf het woord ontwikkelaar niet graag in de mond nemen. Kijk eens wat we nu doen op Buitenplaats Doornburgh in Maarssen. Ons prachtige restaurant heeft net een prestigieuze prijs gewonnen. Je kunt daar eten zoals vroeger in het klooster. Er zijn culturele evenementen en ja er is ook een klein hotel."

VERNIEUWING "Ik geloof dat er een hele grote groep inwoners van Baarn en Soest is die heel graag willen dat we het paleis renoveren. Iedereen die binnen is geweest, ziet dat dat de hoogste tijd is. Wij willen dat het weer honderd jaar mee kan. Een nieuw ingang aan de achterkant, een half ondergrondse auditoriumzaal en een complete vernieuwing van de klimaatinstallatie, glasvezel en isolatie kost dik 40 miljoen euro. Tel daarbij wat we de afgelopen twee jaar al uit eigen zak hebben betaald. Dan moet er gewoon ook geld binnen komen. Door woningen, door subsidies, door planschade als iets achteraf niet mag.

Om de negativiteit te keren pakt ze zelf de regie. Twee weken geleden organiseerde ze een groot diner in de Witte Eetzaal voor iedereen die de afgelopen tien jaar betrokken was bij het paleis. De leden van de Ronde Tafel Soestdijk. Mensen van het Rijksvastgoedbedrijf, de staf van Made by Holland die er nu werkt en vertegenwoordigers van de gemeente Baarn en de provincie Utrecht. Maya Meijer Bergmans: "De sfeer was goed. Je zag dat heel veel mensen hopen dat we het paleis in oude luister herstellen en tegelijk toekomstbestendig maken. Dat verdient Soestdijk, dat verdient Baarn. Natuurlijk hoor ik ook geluiden dat de rijksoverheid het maar terug moet kopen. Ik geloof niet dat het een oplossing is. Er is nog geen een alternatief voorbijgekomen waarvan ik zeg dat zou een uitstekend idee zijn."

HOOFDROL Het andere middel is een krachtige videoserie. In de eerste aflevering speelt ze me haar man Ton de hoofdrol. In het paleis maar vooral in de tuin leggen ze uit wat de bedoeling is van Made by Holland. De tweede aflevering gaat over de herinrichting van de tuin volgens ontwerpen van Zocher. De derde aflevering die deze week verscheen, zoomt in op het plan om het paleis van energieslurper eerste klas te transformeren in het meest energiezuinige paleis van de wereld

De komende Kerstperiode is de stilte voor de storm. Het voorontwerp bestemingsplan is stil gelegd. Volgende maand moet duidelijk zijn wie dat gat in de begroting kan en wil dichten, Volgens verantwoordelijk wethouder Erwin Jansma hebben inmiddels al diverse gesprekken plaatsgevonden en partijen zijn constructief bezig om tot een oplossing te komen. Jansma: "Het gaat om veel geld, dus we moeten alle belangen op de juiste manier afwegen. Zorgvuldigheid vraagt tijd. Alle partijen hebben de intentie uitgesproken om in januari tot een oplossing te komen".

OPLOSSING Maya Meijer Bergmans: "Ik ben een rasoptimist. Er komt een oplossing, daar ben ik van overtuigd. Heel veel mensen zijn van goede wil. Wij zijn best wel ver met onze plannen. De draaiboeken voor de renovatie liggen klaar. Over een paar jaar staat op deze prachtige plek iets heel moois. Het beste wat Nederland te bieden heeft moet te zien zijn in een soort wereldtentoonstelling achtige setting. Soestdijk is een uniek paleis..Als we goed door kunnen gaan, wordt het helemaal top."

Filmmaker Frans Bromet volgt Soestdijk jaren

De bekende documentairemaker Frans Bromet kreeg van Ton en Maya Meijer Bergmans toestemming om het hele proces rondom de renovatie van Paleis Soestdijk te volgen.
Frans Bromet heeft door de jaren heen zijn eigen werkwijze ontwikkeld, waarbij eerlijkheid en realisme wordt nagestreefd en er geen ruimte is voor enscenering. Bromet registreert.
De regisseur en cameraman brak door bij de grote menigte met de serie Buren (1990) waarin hij, met zijn herkenbare stemgeluid en insinuerende vragen, het Nederlandse publiek 75 afleveringen lang wist te boeien.
Bromet is net zo oud als Maya Meijer Bergmans. Zij vertelt: "In het begin vroeg ik me wel eens af of het een boeiende documentaire kon worden. Moet er niet iets misgaan om er een beetje spanning in te krijgen. Nou hij heeft momenteel niet te klagen.
Bromet zelf wil niks kwijt over de documentaire. Op belangrijke momenten duikt hij op met een zware camera op zijn schouder en een geluidsvrouw. Urenlange raadsvergaderingen heeft hij geregistreerd maar ook allerlei bijeenkomsten op het paleis. Als er gesproken moet worden met partijen van buiten moet hij toestemming hebben.
Bromet: "Bij enkele besprekingen met de provincie ben ik buiten de deur gehouden. Van Maya krijg ik alle medewerking, Ze gaat alleen maar meer vertellen in de loop van de tijd. Ik ben nog zeker twee jaar aan het werk dus even geduld, maar de documentaire zal door de NRT worden uitgezonden. Voor zijn complete oeuvre ontving hij in 2017 een zilveren Ere-Nipkowschijf."

Eugene Leenders

ANP
Foto: ANP
Stefan van Dorrestein
Foto: Stefan van Dorrestein