Natuurlijk mogen de kinderen van Anne Schaepman een kijkje nemen op haar nieuwe werkplek. Schaepman is net benoemd tot adjunct-directeur van Paleis Soestdijk. Uitgelaten rennen de kinderen door de lange gangen en belanden in de keuken in het souterrain. Driftig trekkend aan alle deurtjes en deuren. Alles zit op slot, tot plots toch één deur open gaat. "Mama kom gauw we kunnen een koninklijke deur open krijgen", klinkt het opgewonden.

Wanneer maanden later gebrainstormd wordt over welke zalen geschikt zijn voor een nieuwe tentoonstelling, weet ze het zeker. Niks geen zaal, we doen het in de keuken en maken het spannend voor kinderen.

De adviezen zijn niet positief. Geen echte tentoonstellingsruimte, te veel trappen, te benauwd, te hokkerig. Ze houdt vol en wekt het enthousiasme van een creatieve ploeg mensen van Beeld en Geluid.

FORNUIS Dit weekeinde opende haar tentoonstelling "Vind het Uit". De binnenkomst is direct in de keuken met een fors fornuis met pannen die echt "pruttelen" en een groot scherm waarop de eigenaresse van het paleis Maya Meijer-Bergmans je welkom heet. Kort legt ze uit wat de toekomstplannen zijn. De tentoonstelling gaat onder andere over Nederlandse uitvindingen, die de hele wereld over zijn gegaan. Bijvoorbeeld de ouderwetse knijpkat, de zaklamp zonder batterijen, die al in de Tweede Wereldoorlog werd gebruikt. In een grote bak liggen tientallen knijpkatten 2.0 met led-lampjes.

SPEURTOCHT Voor iedere (jeugdige) bezoeker één, om de speurtocht richting aardedonkere opslagruimtes te verkennen. Nu gaan bijna alle deuren open. Alles is leeg en verlaten, maar soms licht er een tekst op. Daarvan moet een onderstreepte letter genoteerd worden op de speciale speurtochtkaart. Overal zijn dit soort donkere kamers. Waarschijnlijk zonder dat ze het weten belanden de speurders zelfs in de supergeheime wapenkamer van het paleis, waar alleen een houten rek voor de geweren nog aan zijn oorspronkelijke bestemming doet denken.

De wat oudere jeugd en de volwassenen zien ruimte na ruimte innovaties die Nederland groot hebben gemaakt van een ver verleden en van de toekomst. Van de oprolbare leren brandslag en de knijpkat naar de plastic kettingkast op de fiets. In themakamers, gemaakt met hulp van onder andere Rijkswaterstaat en het prinses Maxima Kankerinstituut, gaat het over meer hedendaagse revolutionaire ontwikkelingen, zoals dijkverhogingen en het bestrijden van nare ziektes. Overal hangen videoschermen met de stem van NOS-nieuwslezeres Astrid Kersseboom, die historische filmpjes van Beeld en Geluid van commentaar voorziet.

VIDEOCLIP Wie het deksel van de pruttelende pannen optilt, krijgt een videoclip van een hedendaagse wereldverbeteraar die je uitdaagt om mee te denken over oplossingen die de wereld nu nodig heeft. Zoals Henk Ovink, de watergezant van het Koninkrijk der Nederlanden.

Eindpunt van de route is de voormalige zilverkamer. Daar kun je je ideeën aan het papier toe vertrouwen. Per maand wordt een idee echt verzilverd in de zin dat het professionele begeleiding krijgt van de Nederlandse uitvinders, die onlangs een kantoor op Soestdijk betrokken.

De Baarnsche Courant ging dit weekeinde kijken met een klein testpanel: een onderwijzeres , de visueel gehandicapte Francien en haar begeleider Peter. Het eindcijfer mag er zijn een hele dikke acht.

MAGIE Alle drie vinden ze de magie van het voormalige paleis in combinatie met het moderne thema innovatie werken.

Misschien het duidelijkst in de wijnkelder die zich precies onder het bordes bevindt, waar het defilé zich vele jaren op 30 april afspeelde. Hier word je in een moderne audiovisuele show, bijgepraat over het dreigende voedseltekort en hoe dat de komende jaren opgelost kan worden door eiwitten te kweken op groenten- en fruitresten.

Kinderen die bezig zijn met de speurtocht zijn opgetogen. Je ziet dat het gaat werken al die donkere gangen en kastjes. Je bent gauw een uur bezig om de twaalf letters te verzamelen. Het werkt aanstekelijk, ongemerkt gaan we ook zelf op zoek naar de letters. We zijn overigens niet de enige.

VRIJWILLIGERS De aanwezige Soestdijk vrijwilligers lopen voor het eerst op de nieuwe tentoonstelling en zijn ook bezig met de speurtocht om de komende weekeinden de bezoekers te kunnen helpen, die een letter niet kunnen vinden.

Francien ziet slecht, maar krijgt wel de sfeer mee van het leven van weleer. Dat je letterlijk onder de koninklijke familie je werk deed in de kelder. Een flink deel van de hofhouding werkte in het souterrain, dat overigens deels prachtig uitkijkt op de achtertuin inclusief de vijver met fontein. Hier bevonden zich onder andere de grote keuken, de kluis, de wijnkelder en de zilver- en porseleinkamer. Daarnaast waren er kleed-, zit- en eetkamers voor het personeel. Er werkten lakeien, koks, een bloemist, een stoffeerder en zelfs een zilversmid voor kleine reparaties aan het tafelzilver. De huismeester gaf leiding aan het huispersoneel. Tenslotte waren er de adjudanten, kamerheren en hofdames die allemaal "boven" werkten.

RODE DRAAD De rode draad van de expo zijn lange gedekte tafels waarop borden staan met daarop teksten en afbeeldingen van de Nederlandse uitvindingen. Hoe je het ook wendt of keert. De trots groeit wat "ons" kleine landje heeft gepresteerd in de loop der eeuwen. Van bluetooth en de anticonceptiepil tot de stormparaplu en de Senseo.

Bij het voorlezen van het bord van Maus Gatsonidas word er even gezucht door Francien. "Echt? Heeft een Nederlander ons dat geflikt." Gatsonidas was de uitvinder van de flitspaal!

Als je rustig de tijd neemt ben je in een uur tot anderhalf uur bij de zogenoemde uitkamer, waar je onder begeleiding van een vrijwilligster tekenend of knutselend een eigen idee kunt indienen en waar echte slimmeriken kunnen stoeien met de behendigheidsspelletjes, die er liggen.

TIPS Francien heeft twee tips. Zo geconcentreerd als het geluid boven is, waar je met een audioapparaat rond loopt, zo'n kakofonie van geluiden is het in het souterrain. Wanneer verschillende bezoekers de deksels van de pruttelende pannen optillen, moet je je wel heel erg concentreren.

Ook bij de welkomstvideo met eigenaresse Maya Meijer Bergmans kost het moeite om de boodschap te verstaan. Wellicht helpt een wat andere opstelling van de luidsprekers.

GEEL En of de witte strepen bij de verschillende afstappen en trappetjes vervangen kunnen worden door gele strepen. Die vallen net iets beter op en dat is erg belangrijk voor de slechtziende medemens.

Allemaal zijn we benieuwd of de knijpkatjes weer netjes worden ingeleverd bij de "uitkamer". Is het geen beter idee om ze bijvoorbeeld tegen één euro extra met het logo van Paleis Soestdijk mee naar huis te geven, als blijvend aandenken aan de spannende speurtocht door de gewelven van Soestdijk?

De expositie "Vind het uit" is tot 2020 van vrijdag tot en met zondag te bezoeken tussen 11.00 en 17.00 uur in Paleis Soestdijk. In de herfstvakantie is het paleis en de tuin ook op werkdagen (behalve maandag) tussen 19 en 28 oktober geopend.

door Eugene Leenders

Baarnsche Courant
Foto: Baarnsche Courant
In de wijnkelder, pal onder het bordes, het verhaal over onze voedselvoorziening.
Roeland de Bruyn
Foto: Roeland de Bruyn
Fruit en groenten van een lasermerk voorzien, een van de nieuwste Nederlandse innovaties
Roeland de Bruyn
Foto: Roeland de Bruyn
Anne Schaepman (links) geeft uitleg bij een van de gedekte tafels in het souterrain.