Het paleis is een ingewikkeld gebouw. In essentie is het een lange gang, waar de kamers deels niet via een gang toegankelijk zijn, maar onderling verbonden worden door middel van deuren. En het is 250 meter lang, het is echt een heel eind lopen. Oneerbiedig gezegd: een enorme pijpenla.”

Bart van den Berg 'woont' al een paar jaar in het paleis. Bijna dagelijks is hij te vinden in zijn kantoor in de Baarnse vleugel. Vanaf het begin is hij betrokken bij alle plannen.

[COLLONADES] Van den Berg: ,,In het middengedeelte is de situatie het meest gecompliceerd, daar zijn geen colonnades buitenom die de beide vleugels nog wel hebben, maar zijn de kamers alleen maar via deuren met elkaar verbonden. De enige manier om je te verplaatsen zonder dwars door kamers heen te moeten, is afdalen naar het souterrain: daar kun je ongehinderd in één keer onder het hele gebouw doorlopen. Dat deed de hofhouding vroeger dan ook, letterlijk een geval van upstairs/downstairs. Eigenlijk moet je het paleis opdelen in drieën: de Baarnse vleugel, de Soester vleugel en het Corps de Logis, het centrale hoofdgebouw. Het is nooit één gebouw geworden, het zijn drie gebouwen gebleven ondanks alle pogingen ze tot één geheel te maken. Deze driedeling respecteren wij ook in het nieuwe plan.”

[HISTORIE] Ben Verfürden is de erfgoedadviseur. Met zijn bedrijf Hylkema Erfgoed is hij kind aan huis in Baarn. Verfürden: ,,Paleis Soestdijk laat zich lezen als een geschiedenisboek. Bij velen staat het bekend als de woning van koningin Juliana en prins Bernhard. Maar dat is slechts één hoofdstuk in de rijke historie van het landgoed en het paleis als middelpunt daarvan. Onze restauratievisie heeft tot doel de historische gelaagdheid leesbaar te maken en het landgoed klaar te maken voor de toekomst.”

In het restauratieplan wordt nadrukkelijk niet gekozen voor vernieuwing waar dat niet strikt noodzakelijk is. De zogenoemde Restauratieladder wordt gehanteerd. Uitgangspunt daarvan is dat alleen voor vernieuwing wordt gekozen als reparatie technisch gezien echt onmogelijk is. Als dat technisch onvoldoende soelaas biedt, wordt onderzocht of het (gedeeltelijk) gerepareerd kan worden en als dat echt niet kan, wordt de keuze gemaakt om te vernieuwen.

Parallel aan het restauratieplan wordt ook een verduurzamingsplan opgesteld dat de ambitie heeft om van Soestdijk het eerste en enige energieneutrale paleis ter wereld te maken.

Het ruimteboek
Alle 58 paleiskamers zijn in kaart gebracht en gebundeld in het zogenaamde ‘ruimteboek’. Dat handboek bestaat uit 150 gedetailleerde tekeningen van de wanden, vloeren en plafonds. In totaal bestaat het boekwerk uit ongeveer 300 pagina’s. Het geheel geeft een beeld van de werkzaamheden die per ruimte moeten gebeuren. Door dit overzicht kan bovendien beter worden achterhaald waar schades vandaan komen.” Iedere ruimte is minutieus opgemeten. Vervolgens zijn de ramen en deuren ingetekend, maar ook wat voor lijstwerk zich waar in de ruimte bevindt. Het is zelfs zo gedetailleerd dat iedere deurklink en elke scharnier is geregistreerd. Ook zijn de schades in kaart gebracht. Uiteindelijk heeft iedere scheur en kier in het paleis een eigen code. Bijvoorbeeld: S I Slijtage wandbespanning, Constructieve scheur (3-4mm), Scheurvorming (1-2mm) Haarscheurvorming (0-1mm), Herstelde scheur.

door Eugene Leenders

Paleis Soestdijk
Foto: Paleis Soestdijk
Paleis Soestdijk
Foto: Paleis Soestdijk
Erfgoedadviseur Ben Verfürden.
Baarnsche Courant
Foto: Baarnsche Courant
De kroonluchter in de Stuczaal van het paleis.